فروریختن دیوارهای شهر ممنوعه

برنارد بارس*

ترجمه به فارسی از: فرزین آقازاده

موضوع هشیاری امروز همان وضعی را دارد که مسألۀ روابط جنسی در دورۀ ویکتوریایی با آن روبرو بود. عمل جنسی ازلحاظ علمی صرفاً عملکردی زیست‌شناختی به‌شمار می‌آید اما از دید برخی از مردم پرداختن به کمّ و کیف آن کاری ناپسند و در‌زمرۀ بی‌حرمتی به برخی مقدسات است. اما همین‌که به مطالعۀ مبحثی از این قبیل می‌پردازی ناگهان ابرهای رازآلوده به‌کناری می‌روند و نهفته‌های آن بر ما آشکار می‌شوند.

اما نباید گمان کرد که با چنین دیدگاهی رموز و پیچیدگیهای هشیاری یکسره بر ما روشن گشته و دیگر هیچ مانعی فرا راه ما نیست که علم همواره مملوّ از اسرار است. امروز که  چهار سده از روزگار آیزاک نیوتن می‌گذرد هنوز نیروی جاذبه برای ما اسرارآمیز می‌نماید، اما چه نیکوست که می‌دانیم هیچ چیز ما را از تعمق و اندیشه در آن و تلاش برای فهمش بازنخواهد داشت.

*برنارد بارْس عضو ارشد سابق مؤسسۀ علوم اعصاب در «لاهُیا» (La Jolla) در کالیفرنیاست. آخرین اثر وی کتابی است با عنوان «در تماشاخانۀ هشیاری».

دریافت نسخه پی دی اف

همچون یک اُرگِ بادی

مایکل گازانیگا *

برگردان به فارسی از: فرزین آقازاده

هشیاری یک جنبه ثانوی برآینده [یا به‌زبان اهلِ‌فن عَرَضِ خاصّ (م.)] است و جریانی منفرد و متکی‌به‌ذات خود نیست. قابلیتهای ادراکی ما، خاطره‌هایمان، رؤیاهایمان و جز اینها، نمود فرایندهایی هستند که در گوشه‌گوشه مغز در جریان‌اند. لحظه‌لحظه‌های هشیاری ما در طی روز،  هریک نشان از فعال بودن یکی از عملکردهای مغزی ما دارد. هر آن که یکی کنار می‌رود، دیگری حاضر است و جلوه‌گر می‌شود و این روند به مانند نواختن کلیدهای ارگ بادی است که یکی پس از دیگری نوایی نو سرمی‌دهد و این آواها سراسر روز پی‌درپی به‌گوش می‌رسند. آنچه موجب می‌شود هشیاری انسان، که هرلحظه نوبه‌نو زاده می‌شود، بسیار متلون و رنگارنگ باشد آن است که ساز نغمه‌پرداز مغز او، پرمایه است و هزار آوای گوناگون از آن برمی‌آید. یک موش کوچولو درست برعکس، آنچنان توانی در مغز خود نهفته ندارد. و هرچه آگاهی این انسان فزون‌تر شود سرود پرمایه‌تر و فاخرتری از این نغمه‌سرای چیره‌دست به‌گوش خواهد رسید.

گازانیگا رهبری «مرکز مطالعات ذهن» در دانشگاه کالیفرنیا، واحد سانتا باربارا، با نام «سِیج» ( SAGE ) را برعهده دارد.

* MICHAEL GAZZANIGA

دریافت نسخه پی دی اف